Maniffesto Sefydliad Dysgu a Gwaith

Mae Sgiliau ar gyfer Ffyniant yn rhoi sylw i ffigurau sy’n dangos y gwerir mwy na 100 gwaith mwy ar addysg rhywun rhwng 18 a 24 oed na rhywun rhwng 50 a 74 oed. Daw’r ffigurau’n dilyn rhybuddion llym gan Sefydliad Joseph Rowntree, a ddywedodd yr wythnos ddiwethaf fod tlodi oedran gwaith wedi codi, a gan Sefydliad Bevan y mae eu ffigurau diweddaraf yn rhagweld erbyn 2020 na fydd gan 1 mewn 12 o oedolion yng Nghymru unrhyw gymwysterau.

Mae’r maniffesto yn cyflwyno cyfres o geisiadau i Lywodraeth Cymru yn dilyn yr etholiad, yn cynnwys defnyddio llyfrgelloedd, canolfannau cymunedol ac ysgolion fel canolfannau dysgu ar gyfer y gymuned gyfan i sicrhau eu hyfywedd hirdymor a’u hatal rhag cau, a hefyd ar y Llywodraethi ymuno â PIAAC – cymhariaeth ryngwladol o sgiliau oedolion, tebyg i’r profion PISA ar gyfer ysgolion y gwnaeth Cymru’n wael ynddynt yn 2012.

Mae hefyd yn galw am newidiadau i ddeddfwriaeth sy’n golygu na ddisgwylir i gynghorau lleol ddarparu’r un lefel o addysg ar gyfer oedolion ag ar gyfer pobl ifanc yn eu harddegau a phlant oedran ysgol, ac yn rhoi sylw i brentisiaethau a dysgu rhan-amser fel amgennau i’r llwybr sydd bellach wedi ennill ei blwyf i addysg uwch lawn-amser.

Wrth siarad yn y digwyddiad lansio, dywedodd Cerys Furlong, Cyfarwyddwr Sefydliad Dysgu a Gwaith:

“Mae’n amser ailfeddwl yn flaengar am addysg yng Nghymru. Ni all neb ddadlau gyda’r angen i fuddsoddi mewn sylfaen gadarn o addysg ar gyfer ein plant, ond ni ddylai hyn fod ar draul torri unrhyw gyfle i ddysgu fel oedolion. Os ydym yn dal i fynd lawr y llwybr presennol o dorri pob math o addysg oedolion, rhan-amser neu ddysgu hyblyg yna ni fyddwn yn gallu cyflenwi’r gweithlu medrus iawn mae Cymru ei angen, a bydd llawer gormod o oedolion yn dal i fod â sgiliau sylfaenol gwael gan olygu na allant gymryd rhan lawn mewn bywyd.

Mae mwy o bobl heb fod mewn addysg, cyflogaeth neu hyfforddiant rhwng 50 ac ymddeoliad nag sydd o bobl dan 25 oed. Eto mae cyllid yn parhau mewn lleoedd ar gyfer nifer o gynlluniau ar gyfer pobl ifanc, tra bod oedolion yn parhau i weld eu cyfleoedd yn cael ei dileu.

Mae ein maniffesto heddiw’n cynnig nifer o ddatrysiadau ymarferol a allai drawsnewid addysg ar draws y bwrdd, ond mae’n rhaid iddynt hefyd gael eu mabwysiadu ynghyd â ffordd newydd o feddwl am y gwerth a ddodwn ar addysgu oedolion.

Gall addysg oedolion gynyddu cynhyrchiant a gwella twf economaidd, gall wella llesiant y rhai sy’n cymryd rhan, gall ostwng troseddu; ond yn bwysicaf oll mae’n rhoi ail gyfle i bobl ac mae’n trawsnewid bywydau. Ni allwn fforddio ei golli.”

Hefyd yn y digwyddiad oedd Claire Arnold, a enillodd wobr Ysbrydoli! yn ystod Wythnos Addysg Oedolion eleni, a siaradodd am yr effaith a gafodd addysg oedolion ar ei bywyd:

“Roeddwn yn ei chael yn anodd yr ysgol – doeddwn i erioed yn rhagori a gadewais heb unrhyw gymwysterau o gwbl. Roeddwn bob amser eisiau bod yn athrawes ond doeddwn i ddim yn teimlo mod i’n ddigon da.

Fyddwn i byth wedi breuddwydio am fynd i goleg neu brifysgol a threuliais ychydig flynyddoedd yn gweithio fel Cymhorthydd Gofal. Pan gefais swydd yn ddiweddarach fel Cymhorthydd Cymorth Dysgu, fe wnaeth yr ysgol fy nghefnogi i orffen Gradd Sylfaen mewn canolfan addysg oedolion leol.

Fe wnaeth hyn drawsnewid fy mywyd, ac rwyf wedi mynd ymlaen i orffen gradd arall. Rwyf wedi cymhwyso fel athrawes nawr! Roeddwn yn lwcus i gael ail gyfle mewn addysg, ac rwy’n rhoi rhywbeth yn ôl – yn athrawes yn Monkton Priory ac yn helpu plant i oresgyn rhai o’r rhwystrau sy’n eu hwynebu.”