5287

Mae Rhaglen CHASE wedi bod ar waith ers tair blynedd yng Ngharchar Ei Mawrhydi Prescoed, y carchar agored ym Mrynbuga, gan gynnig cymwysterau sy’n cysylltu carcharorion yn ystod eu gwasanaeth gyda llwybr tuag at waith ym maes cymorth cyffuriau.

Mae CHASE, sef ‘to Collectively Heighten Awareness of Substance-misuse through Education’, yn cefnogi cymwysterau fel NVQ Lefel 3 Gweithio ym Maes Camddefnyddio Sylweddau, Hyfforddiant Athrawon a Lefel 3 mewn Seicoleg. Mae’n cysylltu carcharorion gyda lleoliadau mewn asiantaethau cyffuriau ledled Cymru.

Lansiodd Neville Brooks y rhaglen gyda’r dirprwy lywodraethwr Elfed Jones; Matthew Jones, athro yn adran addysg y carchar; a Mike Thomas o Dyfodol, sy’n darparu cymorth i bobl gyda phroblemau cyffuriau ac alcohol yn ne Cymru.

Mae Neville wedi gweithio ym maes camddefnyddio sylweddau am fwy nag 20 mlynedd, a fe wnaeth gynllunio’r cwrs, gwaith a gymerodd 18 mis. Dywedodd: “Dechreuodd y rhaglen gyda’r gred fod addysg yn allwedd ar gyfer lleihau cam-drin sylweddau. Mae addysg yn grymuso, yn rhoi hyder ac yn adeiladu gwytnwch personol.”

Mae 73 o garcharorion wedi cymryd rhan yn y rhaglen 18-wythnos, sydd â graddfa cadw o 90% a dim ond dau garcharor sydd wedi mynd yn ôl i’r ddalfa. Mae llawer wedi sicrhau gwaith o fewn y maes cam-drin sylweddau, yn gwirfoddoli ochr yn ochr â gwaith amser llawn neu maen nhw mewn addysg uwch.

“Does dim byd tebyg i hyn ym Mhrydain - mae’n ddull cwbl newydd,” medd Neville, gan ychwanegu, “Mae cysylltu dysgu gyda phrofiad y byd go iawn mewn cymorth cyffuriau wedi bod yn hanfodol i’w lwyddiant. Roedd sefydlu rhwydwaith o gyfleoedd lleoli yn allweddol. Roedd llawer o’r dynion wedi gadael yr ysgol ugain mlynedd neu fwy yn ôl neu doedd ganddyn nhw ddim addysg, mae llawer yn anghyflogadwy pan maen nhw’n dechrau. Trwy weithio gyda phobl sydd â phroblemau camddefnyddio sylweddau maen nhw’n dechrau eu gweld eu hunain. Fel arfer maen nhw’n dechrau datblygu dealltwriaeth o’r difrod mae defnyddio cyffuriau wedi ei achosi o fewn y teulu.”

Yn un o’r cyfranogwyr cyntaf i gamu ymlaen trwy nifer o gymwysterau, mae ganddo bellach radd prifysgol ac mae’n weithiwr cymorth cyffuriau amser llawn. Yn ystod ei ddedfryd fe wirfoddolodd gyda’r gwasanaeth cyffuriau ac alcohol, Kaleidoscope ac fe barhaodd hyn ar ôl iddo gael ei ryddhau. Dywed, “Addysg oedd yr allwedd ar gyfer cadw fy synhwyrau yn y carchar. Fe roddodd rhaglen CHASE addysg i mi ond hefyd gysylltiadau byd go iawn cyflogaeth, oedd yn hanfodol pan ddaeth yn amser cael fy rhyddhau. Mae’r bobl sy’n ei redeg yn deall na allwch chi ddim jyst taflu rhywun allan i’r stryd gyda £45 yn eu poced a lle mewn hostel. Maen nhw’n mynd i droseddu eto.” Ddwy flynedd yn ddiweddarach fe gwblhaodd gwrs gradd y Brifysgol Agored yr oedd wedi dechrau arno pan oedd ar remand, ac mae nawr yn weithiwr triniaeth amser llawn gyda’r Gwasanaeth Cyffuriau ac Alcohol.

Dywedodd Dr Stephanie Perrett, nyrs arweiniol mewn Iechyd a Chyfiawnder yn Iechyd Cyhoeddus Cymru a enwebodd y rhaglen, “Mae hon yn fenter arloesol yr ydyn ni mor falch o’i chael yma yng Nghymru. Mae’n cydnabod y gwerth, talent a photensial sydd gan bob un o’r cyfranogwyr, waeth beth oedd wedi eu rhoi nhw yng ngharchar. Mae’r tîm yn cyflenwi’r rhaglen gydag awydd didwyll i weld y potensial hwn yn blodeuo ac yn rhoi i bob unigolyn yr arfau a’r profiad i gynnal cyflogaeth ar ôl eu rhyddhau o garchar.”