Polisi ar Addysg Oedolion Llywodraeth Cymru

Yr wythnos hon cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei pholisi newydd ar addysg oedolion. A siarad yn fras, mae’n gam yn y cyfeiriad cywir ac yn gydnabyddiaeth fod gan dysgu oedolion a’r gymuned ran bwysig i’w chwarae mewn cyflogadwyedd, llesiant, adeiladu Cymru ddwyieithog, cefnogi teuluoedd, hyrwyddo integreiddiad a helpu pobl o bob oed i fyw bywydau crwn, mwy annibynnol.

Mae hefyd yn dangos ymrwymiad gan weinidogion a swyddogion i ail-gydbwyso polisi tuag at fwy na dim ond ennill sgiliau, er bod hyn yn parhau’n ganolog. Mae’n amlygu pwysigrwydd dysgu ar gyfer pobl hŷn, y rôl y gall dysgu oedolion a’r gymuned ei chwarae wrth ddechrau’r daith ddysgu, a’i werth wrth helpu’r rhai sydd ymhellaf o’r farchnad lafur. Mae’n fan cychwyn llai iwtalitaraidd, mwy holistig a gwell ar gyfer cynllunio darpariaeth.

Mae llawer i’w groesawu ac mae’r polisi yn adlewyrchu llawer o’r hyn y bu Sefydliad Dysgu a Gwaith Cymru yn ei ddweud ers peth amser. Nid yw hynny’n golygu ei fod yn mynd yn ddigon pell mewn rhai meysydd ac mae’r sefyllfa gyllido gyffredinol yn golygu y gellid gofyn i’r sector wneud mwy gyda llai – ac wedyn dim ond ar ôl diwallu’r galw am Sgiliau Hanfodol.

Er hynny, mae’n cynnig cyfle i ehangu’r cwricwlwm a thrin canfyddiadau Adroddiad Arad a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru. Mae’n amhosibl gorbwysleisio rôl partneriaethau lleol mewn gwneud i hyn ddigwydd ar lawr gwlad. Gwyddom mai’r rhai sy’n gweithio orau yw’r rhai sy’n cyrraedd ymhell, sydd â lefelau uchel o ymgysylltu ac ymrwymiad, ac sy’n cynllunio darpariaeth gyda’i gilydd gyda ffocws ar ansawdd, cynnydd ac osgoi dyblygu.

Mae’r polisi yn her i wasanaethau cyhoeddus eraill. Bydd y ffocws ar bobl hŷn a’r rhai sydd bellaf o’r farchnad lafur yn gweithio’n well os oes gwir ymgysylltu gan y gwasanaethau gofal cymdeithasol, darparwyr GIG lleol, iechyd cyhoeddus a chymdeithasau tai. Drwy gronni adnoddau a chyd-gynllunio, gallwn roi’r gwasanaethau a’r cyfleoedd mae dinasyddion (nid y disgrifyddion asiantaeth sengl o ddysgwyr, tenantiaid, cleientiaid neu gleifion) eu heisiau a’u hangen.

Un maes lle mae cwmpas gwirioneddol ar gyfer newid cadarnhaol yw’r ymrwymiad i weithio gydag ysgolion i ddefnyddio’r Grant Datblygu Disgyblion yn well i ennyn diddordeb rhieni, gofalwyr a theuluoedd mewn dysgu. Mae eisoes arfer gorau gwych yn ein hysgolion, yn cynnwys Ysgol Gynradd Treorci, a enillodd Wobr Ysbrydoli! Nid oedd profiad ysgol llawer o rieni yn gadarnhaol ond nid oes fawr neb ohonynt eisiau i hynny eu hatal rhag cefnogi eu plant eu hunain. Gallodd ysgolion da ddefnyddio hyn i wella deilliannau ar gyfer plant, a hefyd i roi oedolion ar eu taith ddysgu eu hunain – yn cynnwys ymlaen i addysg uwch. Yr her yn awr yw i ddarparwyr ysgolion gamu lan a manteisio ar y cyfle y mae hyn yn ei roi.

Gwn y gall hyn ymddangos yn safbwynt rhy gadarnhaol. Ond o bwyso a mesur popeth mae llawer yma sy’n dda ac y gallwn (ac y dylem) geisio gweithio gydag ef mewn ffordd greadigol. Yn sylfaenol mae’n dal i fod angen i gyflwyno’r achos dros fwy o gyllid a sicrhau fod darpariaeth dda ac eang ym mhob cymuned. Mae hyn yn lle gwell i gychwyn ohono a mater i’r sector yw trosi hyn yn gyfleoedd da mewn cymunedau – ac i ddangos pam fod dysgu oedolion a’r gymuned yn fuddsoddiad gwerth chweil i’r llywodraeth.