Y Prentis Digidol – Syniad peryglus

Mae’r bwlch sgiliau yn broblem fawr, wael ac yn un sy’n cynyddu. I’r rhai sydd â’r gallu angenrheidiol i weithredu’r technolegau a dulliau cymhleth – bydd gwobrwyon cynyddol yn dilyn – ac i rai sydd heb y moddion hynny, bydd pethau’n gwaethygu oherwydd bod tair nodwedd o’r economi fodern ar fin dod at ei gilydd.

Y drindod ansanctaidd yw :

  • Llafur Ar-Alw. Weithiau’n cael ei alw’n gontractau dim-oriau
  • Effaith bellach globaleiddio digidol, yn gyrru dulliau lleoliad-niwtral i gyflogaeth. Os ydych chi’n byw yn Bombay, yna fe allwch ddwyn swydd rhywun, hyd yn oed os ydyn nhw’n byw ym Margoed neu Fangor.
  • Y gwagle cynyddol sy’n digwydd rhwng y rhai sy’n gweithio mewn swyddi cyflogau isel na ellir eu hawtomeiddio (fel gofal cymdeithasol a lletygarwch) a swyddi cyflogau-uchel sydd angen dull hybrid bron o weithio gyda thechnoleg (fel datblygu meddalwedd neu ddylunio robotaidd). Yn y gwagle hwnnw bydd y swyddi clerigol a swyddi gwneud penderfyniadau lefel isel yn cael eu colli am byth i soffistigeiddrwydd cynyddol technoleg ddigidol. A’r unigolion yn y categori “sgiliau-canolig” hwn yw’r rhai fydd yn gorfod uwchraddio’u sgiliau.

Gadewch inni ddechrau gyda Llafur Ar-Alw. Yn aml mae hyn yn cael ei bortreadu fel bwytai bwyd-cyflym yn cam-drin rhai di-waith trwy fynnu fod unigolion ar gael i weithio heb unrhyw sicrwydd o waith. Tra bod hyn yn amlwg yn broblem i rai, mae’n fwy buddiol edrych arni mewn cyd-destun ehangach, yn hytrach na dim ond prism o gyfiawnder cymdeithasol… felly dyma dipyn o ddadansoddi….

Yn draddodiadol mae corfforaeth (o’r FTSE 100 i gwmnïau bach a chanolig) wedi bod yn fodd o drefnu llafur mewn dull effeithlon – os oeddech chi eisiau adeiladu car yn ôl yn nyddiau Henry Ford, roedd angen gwneud y gwaith weldio a bolltio a pheintio i gyd mewn un adeilad – y ffatri – gan ddefnyddio un gweithlu. Byddai’r syniad o gael dim ond cysylltiad llac gyda’r gweithwyr a fyddai’n gwneud y gwaith yma yn siŵr o fod wedi dinistrio unrhyw gynllunio neu sefydliad. Mewn un ffordd, y cwmni OEDD y gweithwyr cyflogedig – nhw oedd yn cael eu rhoi ar waith gyda’i gilydd, fel byddin.

Heddiw, trwy ddatblygiad cyflym technoleg, mae galwadau anghenion defnyddwyr a phatrymau mwy a mwy cyfnewidiol patrymau ymddygiad yn rhoi pwysau enfawr ar gwmnïau i addasu’r ddigon cyflym i ddal i fyny. Dyna pam fod cymaint o newydd ddyfodiaid yn gallu rhoi’r fath ysgytiad i ddiwydiannau hen iawn fel tacsis (Uber), gwerthu llyfrau (Amazon), rhentu ffilmiau (Netflix) a lledaenu newyddion (Twitter).

Rôl globaleiddio sy’n allweddol yma. Pan fydd lleoliad, cyfalaf ac asedau i gyd yn ddigidol, mae’r bwlch rhwng y rhai gyda’r sgiliau perthnasol a’r rhai heb y rhain yn tyfu’n gyflym.

Ychydig wythnosau’n ôl roeddwn i’n rhoi tystiolaeth i bwyllgor Technoleg a Menter y Cynulliad ar ran y Sector TGCh. Yno gyda fi roedd Ron Jones o’r sector Creadigol a Chris Nott o’r sector gwasanaethau Ariannol a Phroffesiynol. Symudodd y cwestiynau gan Aelodau Cynulliad yn gyflym o ymdriniaeth seiliedig-ar-sector Llywodraeth Cymru i gwestiynau am greu swyddi, ac yma mae newyddion da a drwg. Y newydd da yw bod pob un o’r tri sector allweddol hyn yn creu swyddi yng Nghymru. Y newydd drwg yw bod manteision technoleg, yn enwedig technoleg ddigidol neu feddalwedd, yn dechrau bwyta ystod gyfan o swyddi yn yr economi gwybodaeth. Tra bod hyn yn gwneud cost, dyweder, cyngor cyfreithiol neu ariannol syml yn llawer rhatach, mae hefyd yn golygu fod yna fygythiadau sylweddol i ystod eang o swyddi “sgiliau canolig”.

Sy’n dod â fi yn ôl at y syniad peryglus :

Sut ydych chi’n hyfforddi ac addysgu oedolion i dorri i mewn i’r patrwm pan nad oed ganddyn nhw’r sgiliau na’r profiad?

Efallai mai un ateb yw troi at y dechnoleg. Codi platfform rhannu ar-lein fyddai’n caniatáu i ddysgwyr fod yn Brentisiaid Digidol. Fel hyn y byddai’n gweithio:

  • Mae nifer o Feistri-Digidol yn cael eu recriwtio. Maen nhw wedi eu lleoli ar hyd a lled y byd, yn unigolion sgilgar y mae galw mawr am eu gwasanaeth, yn gweithio ar draws ystod o ddisgyblaethau, efallai’n Gyfreithwyr  Digidol neu ddatblygwyr Meddalwedd – dydi natur eu gwaith ddim yn berthnasol; yr hyn sy’n bwysig yw eu bod yn gweithio i ffwrdd o unrhyw ganolfan swyddfa, mwy na thebyg mewn swyddfa yn eu cartref.
  • Bydd y Meistr-Digidol yn cael eu cysylltu â nifer (nifer fach mwy na thebyg, efallai 3-4) o Brentisiaid Digidol trwy system rhannu-sgrin.
  • Caniateir i’r Prentis Digidol gael mynediad diderfyn i ddefnyddiau’r Meistr wrth iddyn nhw arsylwi ar y gwaith, gan gymryd tasgau bach ar-lein er mwyn rhoi cynnig ar y tasgau. Mae disgwyl iddyn nhw hefyd, sy’n allweddol, gynnig help, yn ddi-dâl, i’r Meistr Digidol.
  • Yn olaf, fel symbyliad i’r Meistr, mae gostyngiad treth hael yn cael ei gynnig gan wlad letyol y Prentis.

 

@djcardiff